کلون (قفل! یعنی که کلیدی هم هست)

نوشته‌های علی جلالی نجف آبادی
 
شهری به قدمت ظهورآدمی
ساعت ۱٢:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٥/۳ : توسط : علی جلالی نجف آبادی

علی جلالی

وقتی در دالانهای تودرتوی تاریخ قدم‌می‌گذاریم آنچه خود نمایی می‌کند، پدیده‌ای است که ماحصل تجمع نوع بشر بوده و در بقای این موجود دوپا نقش به‌سزایی بر عهده داشته‌است. شهر و شهرنشینی حاصل اراده‌ی آدمی برای بقا و تعالی نوع خود است. چرا که جدای از حفاظت قوم و ملت در برابر هجوم عوامل نابود کننده و ایجاد قدرتی متمرکز، نقشی به‌سزا در توسعه و پیشرفت جوامع انسانی داشته و در دل این اجتماع نظام‌ یافته است که می‌توان شاهد تولد افکار، هنر، نظم و جامعه‌ای نوین و کارآمد بود. هرآنچه این پدیده رشدیافته‌تر و کاملتر باشد علاقه به سکونت و تعلق به آن در نوع آدمی‌بیشتر خواهد شد. کم نیستند شهرهایی که در طول تاریخ بوجود آمدند و در این راستا خواستگاه ظهور پدیده‌های بزرگ و درخشانی از فرزانگان و روشنفکران بوده و در هر دوره‌ای پرچم‌دار تمدن و اعتلای جامعه‌ی بشریت بوده‌اند. به‌طور حتم در هر دوره‌ای از تاریخ و موقعیت مکانی و زمانی شهرهای مختلفی ظهور پیدا کرده و بعد از گذشت مدت زمانی یا نابود شده و آثار اندکی از آنها بر جای مانده و یا به بوته‌ی فراموشی سپرده‌شده‌اند و دیگر در جایگاه خاص خود قرار ندارند.در این میان می‌توان به شهری اشاره کرد که سابقه‌ای به‌اندازه‌ی طول ظهور بشریت داشته و بر اساس اسناد و مدارکی سابقه ظهور آن به بیش از 8000 سال پیش از مسیح بر‌می‌گردد. این شهر در گذشته راکس، راگو، در اوستا رغه، در کتیبه بیستون رگا، در یونان راگو، راگا، راکیا و در سریانی ری‌-دورا و در زبان ارمنی ری و در پهلوی ری‌-رگ‌-راگا آمده است.به نقل از کتاب وندیداد که از کتب مقدس زرتشتیان است؛ دوازدهمین کشور با نزهت که من اهورامزدا آفریدم رغه با سه نژاد است، اهریمن پسر مرگ بر ضد آن آفت بی‌اعتمادی پدیدآورد.آنچه از متون تاریخی برمی‌آید اینست که در پیش از اسلام این شهر زیرمجموعه‌ی از تمدن بزرگ ماد بوده و در برخی موارد آن را "اوراپس " می‌نامیدند که دلیل آن هم بروز زلزله‌ای شدید بود که شهر ری را ویران کرده و سلوکوس اول معروف به نیکاتر (280 – 312 قبل از میلاد) این شهر را اباز سازی کرده و مرمت نموده‌است. بعدها این نام به ارشکیه یا ارساکیا تغییر کرد.

در پیشینه‌ی این شهر قدیمی آنچه به چشم می‌خورد رفت و آمد کاروانها و عبور و مرور بزرگان و دانشمندان از آن بوده‌است چراکه این شهر به عنوان یک مرکز حمل ونقل کالا و مسافر در مسیر جاده‌ی ابریشم خود نمایی می‌کرده است. این مزیت و جایگاه ویژه بر رشد و توسعه و بقای چندهزارساله‌ی "ری" تأثیر گذاشته و در دوره‌های مختلف تاریخی از نابودی و فراموش شدن آن جلوگیری نموده است.در واقع تا زمانی که ارتباط ایران با حوزه‌ی مدیترانه قطع نشده‌بود شهر "ری" نیز به دلیل وجود جاده‌ی ابریشم جایگاه ویژه خود را حفظ کرده‌بود ولی با ظهور دولت عثمانی در ترکیه فعلی و قطع ارتباط زمینی ایران با حوزه مدیترانه، نه تنها جاده‌ی ابریشم خاصیت خود را از دست داد، بلکه شهر "ری" نیز از جایگاه بین‌المللی خود فروافتاد. آنچه که هنوز این شهر را در جایگاهی معتبر نگاه‌داشته وجود مقبره‌ای بزرگ و معتبر مذهبی ازیکی از بزرگان دینی است که مشهور به شاه‌عبدالعظیم می‌باشد.

البته آثار تاریخی و باستانی در این شهر بسیار بوده و برخی نیز نابود شده‌اند ولی آنچه که بر جای مانده شامل: تپه‌میل، قلعه‌طبرک،‌ بقعه بی‌بی شهربانو،‌ برج طغرل،‌ زندان هارون، زاویه‌ی مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی می‌شود.