کلون (قفل! یعنی که کلیدی هم هست)

نوشته‌های علی جلالی نجف آبادی
 
مصاحبه با جعفری معاون فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
ساعت ۱٢:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٥/۳ : توسط : علی جلالی نجف آبادی

 

علی جلالی

طی گذشت سی سال از انقلاب اسلامی و ظهور مدیران در عرصه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کشور، شاهد آمد و رفت افراد بسیاری بوده‌ایم. اما آنچه از این گذار سنتی می‌توان استنباط کرد اینکه مدیران هرکدام در پی سبک و سیاق مدیریتی خود بر عرصه کلان کشور گام نهاده و به اشکال مختلف خدمت کرده‌اند. شاید در برخی موارد بتوان نقاط ضعف و قوتی را پیدا کرد اما آنچه برای ما مهم است اینکه دریابیم، آیا روند رشد و توسعه در تمامی زمینه‌های موجود در حوزه‌های مختلف کشور رو به سمت و سوی مثبت داشته است یا خیر؟ یکی از این حوزه‌ها که بسیار حساس و امانت‌دار بوده و سالها فرهنگ و تمدن کشورمان را پاسداری کرده‌، سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران است که در عصر حاضر و در زمان حال جایگاهی بسیار حساس و تعیین کننده در میان دیگر ملل و رشد و توسعه فرهنگی جهان دارد. حال اینکه تا چه حد مدیریت خود ساخته و پرتلاش، در پی گذشت این دوره‌ی زمانی نه‌چندان کوتاه توانسته است در راستای وظیفه‌ی خطیر و حساس خود گام بردارد، قضاوتی است که از سوی عموم مردم صورت خواهد گرفت.

در این خصوص به نزد آقای حسین جعفری معاون فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری رفته و با وی گفتگویی اجمالی داشته‌ایم که به نظر شما خواننده‌ی گرامی می‌رسد.

در ابتدا از اینکه وقتی را جهت مصاحبه به ما و خوانندگانمان اختصاص دادید متشکریم. لطفا در خصوص گذشته و سابقه‌ی کاری خودتان بگویید؟

من مفتخرم به اینکه پیشینه‌ی 30 سال خدمت را در نظام جمهوری اسلامی به همراه دارم و امروز هم در سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی یکی از مدیران خدمتگذار دولت نهم هستم. همچنین خوشحالم از اینکه در کنار افراد بزرگی همچون آقای مشایی و آقای بقایی کار می‌کنم و این مسئله باعث سرافرازی من است. انشاء‌ا... که بتوانم خدمتی به هموطنان و کشورم انجام دهم. به طور حتم در جایگاهی که امروز من قرار دارم، هر هر فعالیت و خدمتی، همراه با سی سال مدیریت است. بنابراین امیدوارم که این صرف زمان و سابقه آنقدر بار تجربه داشته باشد تا بتواند دردی را از دردها را درمان کنند.

شما در ارتباط با سابقه‌ی عملکرد مدیریت‌های قبلی سازمان و آنچه در آن زمان تا کنون رخ داده‌است، چه ارزیابی دارید؟ آیا پس از برروی کار آمدن مدیریت جدید اتفاق تازه‌ای در این سازمان افتاده‌است یا نه؟

آنچه را که من می‌توانم در ارتباط با مدیریتها و فعالیتهای خودمان عرض کنم اینست که ما در اینجا کار ستادی و برنامه ریزی انجام می‌دهیم و برنامه ریز اصلی ما آقای مشایی هستند.

به طور مثال، موزه داری در کشور ما سابقه‌ای حدود 70 سال دارد که در این مدت تعداد کل موزه‌های ما 102 مورد بوده‌است. در سال 1384 ما 18 موزه را به مجموعه‌ی قبلی اضافه کردیم که بیشترین کار مربوط به آنها در زمان دولت پیشین انجام شده‌‌است. در سال 1385 هم 19 موزه را اضافه کردیم. باید بگویم که ما در حال حاضر در صدد راه‌اندازی موزه‌های جدیدی هستیم و علاوه بر تعداد موجود، 245 موزه نیز به جمع آنها اضافه خواهیم کرد.

باید به این نکته اشاره‌کنم که در قرن نوزده در کشور آمریکا طی 100 سال 200 موزه راه‌اندازی می‌شود و این در حالیست که در کشور ما در مدت 3 سال 245 موزه‌ی جدید به مجموعه‌های قبلی اضافه خواهد شد. ما این موزه ها را بر اساس استانداردهای جهانی تعریف کرده‌ایم. در همین ارتباط هم باید اضافه کنم که بازدیدکنندگان ما 8 درصد افزایش داشته‌اند. این یعنی در حدود 12میلیون و 800 هزار نفر بلیط فروختیم و البته باید در نظر داشت که بلیطهای رایگانمان را هم به حساب نیاورده‌ایم.

در بحث موزه‌ها باید به این نکته توجه کرد که گردشگر وقتی وارد کشور ما می‌شود، فقط به موزه ملی نمی‌آید بلکه می‌خواهد از کل کشور دیدن کند بنابراین ما موظفیم در سطح وسیعی برای مراجعه‌ی گردشگران آماده باشیم. باید این را مد نظر داشته باشیم که گردشگر ما ممکن است به یک شهرستان دور افتاده برود ، باید این را دانست که ممکن است به اصفهان نرود چون این امکان وجود دارد که اصفهان، شیراز و تخت جمشید را به اندازه کافی دیده باشد. شاید این بار بخواهد از شهرستان فسا دیدن کند.

شما هم به طور حتم معتقدید که در اصل ایران یک موزه بدون سقف است. بنابراین آن بخشی را که آقای مشایی خواسته‌اند می‌بایست متناسب با آن سیاست کلی که ایشان مد نظر قرار داده‌اند انجام داد. وقتی می‌گویند ما تعداد هتل‌ها را به این شکل و این تعداد مشخص افزایش خواهیم داد.‌ و یا می‌گویند که ما در بیست سال، و شاید هم کمتر از ده سال آینده تعداد گردشگرمان را به مرز 20 میلیون نفر خواهیم رساند این صحبت‌ها از نظر ما دور از دسترس نیست. به طور مثال در ارتباط با این سخن باید بگویم که در یک ماه گذشته 10 استان را از نزدیک بازدید کرده‌ام و متعاقباً گزارش آنها نیز آماده‌ و موجود است. در واقع همه سفرهای استانی به همراه رئیس جمهوری صورت گرفته است.

در حال حاضر این کارها و عملیات شما در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

در حال حاضر انبار امن ما در چهارمحال و بختیاری، موزه آب در قزوین ، موزه دفاع مقدس، سایر موزه‌ها در یاسوج، هرمزگان و یا بوشهر که دور از دسترس ما هستند، دقیقا بر آنها و نحوه مدیریت بر آنها اشراف داریم. در واقع ما می‌دانیم که در چه شرایطی و موقعیتی هستیم. بنابراین ما یک طراحی حساب شده و از پیش فکر شده داریم که آن طراحی توسط آقای مشایی صورت‌گرفته و ما آن طراحی را پیگیری می‌کنیم.

چشم اندازی که برای ما ترسیم کردید خیلی جای امیدواری دارد، اما بحث دیگری که مطرح است اینکه، تعداد عملکرد و حجم بالای کار و تمرکز زیادی که لازم است ، آیا می‌توانیم امیدوار باشیم از کیفیت کار کم نشده باشد؟

ببنید ایران یک کشور بزرگی است. ایران یک آینده بسیار درخشانی خواهد داشت این آینده درخشان را ما از کجا درمی‌یابیم؟ این نکته را از آن‌چه در دلش نهفته است درک می‌کنیم.

ما چیزی حدود 1700000 هزار شیی باستانی داریم و کافی است یک جای مناسب را جهت استفاده، تحقیقات و بازدید از آنها ایجاد کنیم. ما ساختمان‌های بسیار باستانی و ارزشمندی داریم که در شرف نابودی است، به طور حتم نیروهای جوان ما این بناها و ساختمان‌ها را مورد بررسی قرار داده و بر روی آنها عملیات نجات بخشی، استحکام بخشی و‌ مرمت را انجام می‌دهند.

ما نمی‌توانیم دور تا دور ایران دیوار بکشیم و بگوییم آنچه هست هیچ، حالا یک فضای تازه‌ای را شروع کنیم. به طور مثال موزه لوور را نگاه کنید. موزه لوور را نیمه دوم قرن هیجدهم ساخته‌اند و هنوز هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع ما باید در جایی که هیچ امکان باستانی نداریم ساخت و ساز کنیم، ما امکانات موجودمان زیاد است و هنوز هم به‌قدر شایسته و بایسته از آنها استفاده نکرده‌ایم.

البته باید اضافه کنم که متأسفانه امکانات موجود ما در شرف نابودی است. بافت قدیم ر نباید فراموش کرد، گرچه این سیاست در دولت وجود دارد.

آیا این توجه در گذشته هم وجود داشته است؟

در مورد سئوالتان به این نکته اشاره می‌کنم که شاید بهتر بود، متولیان قبلی اشیای باستانی و قدیمی را در گونی‌ها و در ته انبار ها نگهداری نمی‌کردند و نمی‌گذاشتند اشیای مرتبط با هویت ملی ما خاک خورده و بعضا دچار خرابی و خسارت هم بشود.

در ارتباط با بحث نگهداری و امانت‌داری موزه‌ها، چه از نظر امنیتی و چه از نظر خود بافت و قطعه‌ای که نگهداری می‌شود، بفرمایید که تا چه حد به تکنولوژی روز دسترسی دارید؟‌ آیا کارهای جدیدی صورت گرفته است؟

ما هر کاری یا هر حرکتی را که بخواهیم انجام دهیم باید زمینه قبلی داشته باشیم. متاسفانه زمینه‌های قبلی خیلی مفید و جالب نبوده است. آن‌چه را که الان با آن مواجه هستیم طراحی سیستم‌های الکترونیکی است که در کنار حفاظت فیزیکی انجام می‌شود. شما اگر به آن‌چه در گذشته‌ی موزه‌ها اتفاق افتاده نگاه‌کنید درمی‌یابید که کار زیادی صورت نگرفته است. اما فعلاً در نظر داریم تا سالانه از نظر حفاظت فیزیکی و الکترونیکی کارها و تدابیر جدیدی را انجام بدهیم. لازم است به این نکته هم توجه شود که ما متاسفانه متخصصین و شرکت‌های قابل قبول و با سطح علمی بالایی نداریم که مورد قبول سیستم سازمان مدیریت و برنامه ریزی باشند. به هر حال ما در حال حاضر با شرکتی وارد مذاکره شده‌ایم که قرار است بخشی از مهندسان و نیروی متخصص آن وارد عمل شده و واحد ویژه‌ای جهت تحقیق و ارائه‌ی سیستم امنیتی مربوط به موزه‌ها را در یک حرکت منسجم تجهیز کنند. در ارتباط با سیستم حفاظت فیزیکی هم در وضعیت فعلی یگان حفاظت را تقویت کرده‌ایم. البته این مطلب که خدمت شما عرض می‌کنم بر اساس کشفیاتی که صورت ‌گرفته است نمود پیدا می‌کند. باید بگویم که درصد آمار اشیایی مفقود شده زیاد است. با این حال به نظر می‌رسد با کشفیات فعلی که صورت گرفته و حفاظتی که انجام می‌شود و با توجه به شرایط کلی جهانی ما جایگاه خیلی خوبی داریم. ما در زمان کنونی 420 هزار شی را سامان‌دهی کرده‌ایم.

این کار به چه صورت امکانپذیر بوده و چه تدابیری در نظر گرفته شده‌است؟

تیمی که در این مورد مشغول به کار است، تلاشی شبانه‌روزی دارد. در واقع باید بگویم جناب مهندس بقایی و دیگر متخصصین و کارکنان تیم کار دومی ندارند و تمام تلاششان را بر این موضوع قرار داده‌اند. در واقع ما می‌گوییم که 420 هزار شی ساماندهی شده ولی اگر شما طرح ساماندهی را ببینید،‌ متوجه وسعت کار می‌شوید. به هر حال تمام اشیا باید در یک سیستم جدید قرار گرفته و ثبت و ضبط شود.

ظاهرا قبلاً این سئوال مطرح شده‌است که با توجه به تکنولوژی پیشرفته‌ی روز در دنیا و امکان تقلب و کپی برداری، چگونه اشیاء را به خارج از کشور می‌فرستید و از کجا مطمئن هستید که وقتی برمی‌گردد این شی تقلبی نباشد؟ در این مورد چه توضیحی دارید؟

این نکته‌ی بسیار مهمی است. در حال حاضر سیستمی که در بحث ساماندهی پیاده شده‌است تقریباً محرمانه است. ولی ما می‌توانیم ادعا کنیم که تمامی این 1700000 هزار شی را با قابلیت تضمین بالا بتوان جابه‌جا کرد. به هر حال از این 1700000 هزار مورد 420000 شیء را به طور قطع و یقین تضمین کرده‌ایم.‌ به این ترتیب باید بگویم که در صورت مفقود شدن قطعه‌ای، در هر جای دنیا که باشد از لابه لای هزاران ملانژ دیگر هم قابل شناسایی است و با توجه به کاری که همکاران خوبمان انجام داده‌اند، امیدوارم کارخوبی را از خودمان به یادگار گذاشته‌باشیم.

به نظر شما تبادل فرهنگی‌ میان ما و موزه‌های مطرح دنیا در چه سطحی است؟ آیا قابل قبول به‌نظر می‌رسد یا برنامه هایی برای آینده در نظردارید؟

در گذشته وقتی اشیای ما به نمایش درمی‌آمد در حقیقت یک اتفاقی بود که سودش به جیب کس دیگری می‌رفت. در حقیقت وقتی اشیاء به نمایش گذاشته می‌شد آنطوری که شایسته و بایسته ایران بزرگ و مقتدر بود، برخورد و برنامه‌ریزی نمی‌شد. ما طرح‌ها و برنامه‌هایی را داریم و پیش‌بینی می‌کنیم که از این به بعد هر قطعه‌ای که قرار است به نمایش در بیاید در حقیقت ایران را به نمایش بگذارد.

فکر می‌کنید جمع آوری و نگهداری از میراث کهن ما برای نسل جدید و نو پا چه جنبه‌ی کاربردی و مفیدی خواهد داشت؟

من در جواب شما می‌توانم به طور مثال به موسیقی اشاره کنم،‌ توجه به این نکته خیلی ضروری است که ما چیزی در حدود 2000 ساعت موسیقی هشت قوم ایران را داریم. این یعنی اینکه هر اتفاقی در ارتباط با این 8 قوم افتاده ما موسیقی مربوط به آنرا ضبط کرده‌ایم. به طور حتم حجم خیلی زیادی است. ما اگر بخواهیم این 2000 ساعت موسیقی را که در حوزه‌های مختلف از جمله کار، زندگی، نشاط و غم است، را مورد توجه قرار دهیم دیگر چه نیازی داریم به موسیقی بیگانه و لحوی که باعث تخریب شده و به یک شکل مخدر است توجه کنیم.

خوب در پایان اگر حرفی،‌ حدیثی، پیامی و گله‌ای از کسی‌ یا مسئولی دارید بفرمایید.

نه،‌ گله‌ای ندارم،‌ دعای خیر شما و مردم را خواستارم و امیدوارم که بتوانیم در این پست و حوزه تلاشمان را کرده و امانت و سفارش ملت را به خوبی به انجام برسانیم. به هر حال کار ما تمام نشده است و ما در بخشهای دیگر از قبیل آموزش و ارتباطات هم در این معاونت کارها و دستاورد هایی داشته‌ایم که در آینده به مردم اطلاع‌رسانی خواهیم کرد.